انتخاب لامپ فقط با نگاهکردن به عدد وات، همیشه نتیجه درستی نمیدهد. وات میزان مصرف برق را نشان میدهد، اما چیزی که مقدار نور را مشخص میکند «شار نوری» یا لومن است. ممکن است دو لامپ هر دو ۱۲ وات باشند ولی به دلیل تفاوت کیفیت چیپ، درایور و طراحی حباب، نور یکسانی تولید نکنند. بنابراین برای انتخاب روشنایی اتاق و پذیرایی باید متراژ فضا، رنگ دیوار، ارتفاع سقف، نوع چراغ و لومن محصول را با هم در نظر گرفت.
پاسخ کوتاه: برای هر فضا چند وات؟
برای یک اتاق خواب ۹ تا ۱۲ مترمربعی معمولاً مجموع ۱۵ تا ۲۵ وات LED کافی است. برای پذیرایی ۲۰ تا ۳۰ مترمربعی، بسته به تعداد لوستر و نورهای جانبی، مجموع ۳۰ تا ۶۰ وات LED نیاز میشود. این اعداد تقریبیاند و بهتر است بهجای یک لامپ بسیار قوی، نور بین چند نقطه تقسیم شود.
تفاوت وات و لومن چیست؟
وات نشان میدهد لامپ چه مقدار انرژی مصرف میکند. لومن نشان میدهد چه مقدار نور قابلمشاهده تولید میشود. برای نمونه، یک لامپ LED باکیفیت ممکن است به ازای هر وات حدود ۸۰ تا ۱۰۰ لومن نور بدهد. در نتیجه یک لامپ ۱۲ وات میتواند حدود ۹۶۰ تا ۱۲۰۰ لومن داشته باشد. عدد دقیق هر مدل باید از مشخصات روی بستهبندی بررسی شود.
چگونه مقدار نور موردنیاز را محاسبه کنیم؟
روش دقیقتر استفاده از لوکس است. لوکس یعنی تعداد لومن در هر مترمربع. برای روشنایی عمومی اتاق خواب حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ لوکس، برای پذیرایی حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ لوکس و برای مطالعه یا کار دقیق حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ لوکس در سطح کار مناسب است.
فرمول ساده
لومن موردنیاز = متراژ فضا × لوکس موردنظر
مثلاً برای اتاق ۱۲ مترمربعی با هدف ۱۵۰ لوکس، حدود ۱۸۰۰ لومن نور عمومی لازم است. اگر هر لامپ ۹۰۰ لومن تولید کند، دو لامپ انتخاب منطقیتری از یک لامپ کوچک خواهد بود. برای میز مطالعه نیز بهتر است چراغ جداگانه داشته باشیم تا مجبور نشویم تمام اتاق را بیش از اندازه روشن کنیم.
جدول تقریبی انتخاب توان LED
• اتاق ۶ تا ۹ متر: مجموع ۱۲ تا ۱۸ وات LED
• اتاق ۹ تا ۱۲ متر: مجموع ۱۵ تا ۲۵ وات LED
• اتاق ۱۲ تا ۱۵ متر: مجموع ۲۰ تا ۳۰ وات LED
• پذیرایی ۱۵ تا ۲۰ متر: مجموع ۲۵ تا ۴۰ وات LED
• پذیرایی ۲۰ تا ۳۰ متر: مجموع ۳۰ تا ۶۰ وات LED
• پذیرایی ۳۰ تا ۴۰ متر: مجموع ۵۰ تا ۸۰ وات LED
این مقادیر برای نور عمومی هستند. لوستر دکوراتیو، آباژور، نور مخفی و چراغ مطالعه میتوانند بخشی از نور موردنیاز را تأمین کنند.
یک لامپ قوی بهتر است یا چند لامپ ضعیف؟
در بیشتر فضاهای مسکونی، چند منبع نور متوسط نتیجه بهتری ایجاد میکنند. یک لامپ بسیار پرقدرت در مرکز اتاق ممکن است سایه تند، خیرگی و اختلاف روشنایی زیاد بین مرکز و گوشهها بسازد. توزیع نور بین چند چراغ سقفی یا لوستر چندشاخه، روشنایی نرمتر و یکنواختتری میدهد.
برای پذیرایی میتوان نور را سهلایه طراحی کرد
۱. نور عمومی سقف برای رفتوآمد و استفاده روزانه
۲. نور موضعی کنار میز، مبل یا محل مطالعه
۳. نور دکوراتیو مانند ریسه یا نور مخفی برای ایجاد فضا
نور آفتابی، مهتابی یا نچرال؟
نور آفتابی حس گرم و آرام دارد و برای نشیمن، اتاق خواب و فضای استراحت محبوب است. نور مهتابی سفیدتر است و وضوح بیشتری ایجاد میکند، اما اگر تنها منبع نور پذیرایی باشد ممکن است فضا سرد به نظر برسد. نور نچرال یا طبیعی بین این دو قرار میگیرد و برای استفاده طولانیمدت و محیطهای چندمنظوره انتخاب متعادلی است.
برای پذیرایی میتوان ترکیب آفتابی و نچرال را استفاده کرد. در اتاق خواب معمولاً آفتابی یا نچرال مناسبتر است. اگر اتاق محل مطالعه هم هست، یک چراغ رومیزی نچرال یا مهتابی روی میز اضافه کنید.
ارتفاع سقف چه اثری دارد؟
هرچه سقف بلندتر باشد، بخشی از نور پیش از رسیدن به سطح مورد استفاده پخش میشود. سقفهای بلند، رنگهای تیره و چراغهایی با حباب مات یا بسته ممکن است به توان یا تعداد چراغ بیشتری نیاز داشته باشند. در مقابل، دیوارهای سفید و سطوح روشن نور را بهتر بازتاب میدهند.
به اندازه چراغ و سرپیچ توجه کنید
پیش از خرید، نوع سرپیچ را بررسی کنید. E27 رایجترین سرپیچ برای لامپهای حبابی و استوانهای است و E14 بیشتر در لوسترها و لامپهای شمعی دیده میشود. لامپهای ۳۰ یا ۴۰ وات استوانهای بدنه بزرگتری دارند و ممکن است داخل حباب بسته یا لوستر کوچک جا نشوند.
چند اشتباه رایج در انتخاب لامپ
• انتخاب فقط بر اساس وات و نادیدهگرفتن لومن
• استفاده از یک لامپ بسیار قوی در مرکز اتاق
• نصب لامپ پرقدرت داخل حباب کاملاً بسته
• ترکیب رنگ نورهای نامتناسب در یک لوستر
• خرید لامپ با سرپیچ یا ابعاد اشتباه
• بیتوجهی به کیفیت درایور، گارانتی و نور بدون فلیکر
برای کاهش خستگی چشم چه کنیم؟
نور نباید مستقیم در میدان دید باشد. استفاده از دیفیوزر، حباب مات و توزیع چندنقطهای نور به کاهش خیرگی کمک میکند. برای مطالعه، روشنایی عمومی اتاق را کاملاً خاموش نکنید و فقط چراغ رومیزی را روشن نگذارید؛ اختلاف شدید روشنایی بین صفحه و محیط چشم را خسته میکند.
جمعبندی
برای انتخاب لامپ LED اتاق و پذیرایی، ابتدا متراژ و کاربرد فضا را مشخص کنید، سپس لومن موردنیاز را محاسبه و آن را بین چند منبع نور تقسیم کنید. وات فقط مصرف برق است و نباید تنها معیار خرید باشد. رنگ نور، ارتفاع سقف، رنگ دیوار، نوع سرپیچ و ابعاد چراغ نیز نتیجه نهایی را تغییر میدهند. اگر بین دو توان مردد هستید، طراحی چندنقطهای با لامپهای متوسط معمولاً از یک لامپ بسیار پرنور، نور راحتتر و حرفهایتری ایجاد میکند.
